Uyusun da büyüsün

basakitodan dev amme hizmeti. buyursunlar efenim. büyroooogn.

Bilen bilir benim çocukların dillere destan, akıllara pelesenk, görmeyenleri şaşırtan, gözüyle görenlere "Nası ya kapıyı çektin ve çıktın şimdi uyudu mu bu? Bu nasıl iş amk?" dedirten uykuları vardır. 

Ve ben bunla her fırsatta övünmelere doyamam. Alamanyadan oğlum gelse, dedem sebil hayrat yaptırsa, Sedat Peker'in yeğeni olsam falan bir konuyla ancak bu kadar övünebilirim. 

Yorum aralarında falan hep kısaca özetledim, bir gün uyku postu yapacağım dedim ama adam akıllı yazayım artık şu konuyu, gün bu gündür! 

Tabi ki hayatımda tanıdığım en "kaynak=götüm" insan ben olduğum için burada anlattıklarımı bilimsel verilerle destekle(ye)meyeceğim :) Şahsi deneyimim, gözlemim, iç güdüm kabul ediniz; ama yine de bence evde deneyiniz! 

Benim uyku (eğitimi) modelim 3 aşamadan oluşuyor. Bu aşamalarda en başındaysanız ve benimle aynı yolu izlerseniz işe yarayabilir... Ara aşamalardan geçiş nasıl olur hiç bir fikrim yok. Üzgünüm ama ilk aşamamız: bebeğin ilk yılı (ashdjfkfkg) 

1.aşama : bebeğin ilk yılı 

Bebeğin ilk yılında her yol mübah! Uyusun da nasıl uyursa uyusun!!! Memede, koyunda, pusette, arabada, emzikle, biberonla, sallayarak, beşikte... Bebeğiniz en kolay, en huzurlu, en mutlu nasıl uyuyorsa öyle! 

Ben gece uykularını 1 yıl boyunca memede ve koynumda yaptırdım. Doğada hayvanlar da yavrularını belli bir zamana kadar koynunda uyutuyor doğadan ilham aldım :))) 

Tabi yeni doğan sürecinde uyurken bebeği ezme boğma (ay Allah korusun be) riskleri nedeniyle koyun pek tavsiye edilmiyor, ben de cesaret edemedim ama yatağıma bitişik şöyle bir yatağı vardı.

yatak bunun aynisi. kadin bunun siskosu ve cirkin pijamalisi.

En azından yan yana yatıyorduk. Daha 1 haftalıktı uyurken elimi tutuyordu (burda gözler dol) 

Tabi kocayı yataktan dehleme, karı-koca ilişkinize zeval getirme kısmı sizin için düşündürücü olabilir ama bizim için değildi. Eşim de ben de bu çözümden mutluyduk. Tabi ki bu dehleme kısmı da daha ilk günden "yallah arabistana" diyerek gerçekleşmedi, zamanla beyin gece mıkırdanmalarından bıkıp gece yarısı götün götün kaçmaları; benim de oh be o gidince daha rahat oldu sanki beee kıppps falan diye ses etmemelerim şeklinde gelişen karşılıklı sözsüz bir antlaşmaydı ;) -o topu bana atıp kaçtığı için, ben "ille de yanımda yat kocişim sensiz uyuyamıyorum" diyemediğim için birbirimize karşı mahçuptuk. Ama mutluyduk- 

Gündüz uykuları için edoda ilk 2 ay zaten çok düzensiz gitti. Belli başlı uyku deseni yoktu, ev kalabalıktı (sırasıyla annem, halam babannem kuzenler kaldılar hep) ben de oldukça kafayı yemiştim o kısmı nasıl yaptık hatırlamıyorum ama, başımıza şöyle bir felaket geldi: beyim fıtık oldu :(((

Bırak çocuğu taşımayı, tutmayı, pışpışlamayı, uyutmayı; kendi ayakta bile duramıyordu. 2 ay boyunca yattı ve korkunç acılar çekti :( 

Ben de "ıyyy very köwlülük, such varoşluk! Zinhar yapmam" dediğim ayakta sallama metoduna teslim oldum :)) 

Şöyle büyükçene pofudukçana kare bir ikea yastık vardı. L koltuğa kurulup, ayaklarımı uzatıp, edoyu yerleştirip hafif hafif sallayarak; bir yandan sehpaya kurduğum çilingir soframdan tıkınarak, bir yandan kulaklıkla breaking bad izleyerek, watzaptan gıybetler döndürerek keyfime baktım. Edo dalınca ayaklarımı çekiyor, yastığın üstünde koltukta uykusuna devam ettiriyordum. 2-4 ay arası böyle geçti gündüz uykuları. 

edonun ayakta sallanma dönemini anlatan ikea kare yastik.

4. Aydan sonra ayakta sallama işi de kesmemeye, darlamaya başladı. (Bu arada anahtar tutum bu aslında: bir yöntem sizin ve/veya bebek için rahat, konforlu, huzuru olduğu müddetçe kullanın. Darlamaya başladığı anda değiştirin) ve ben puseti keşfettim. Evim Bahçeli olduğu için böyle bir avantajım vardı. Edoyu pusete koyuyor sokakta gezdirerek uyutuyor, sonra da puseti verandaya parkedip tüm uykuyu orada yaptırıyordum. 

Yaz kış hep böyle devam etti. Kış için kuzu yününden puset tulumları, astronot montlar falan var dışarda hava -7 derece bile olsa sıcacık uyuyorlar. (Kaç kere ahan da burnu kurudu düştü, dondu çocuk diye panikle koşup, uyandığında fırından çıkan taze ekmek gibi sıcacık tulumundan çıkardığımı bilirim :)) hiiiç üşümüyorlar) Yazın da gölge bir yere çekip pusetin üstüne börtü böcekten koruyucu file geçiriyordum. 

mayayi disari sepet havasi yapmak icin 4. ayi bile beklemedim elbette:) 

Yalnız dikkat bebeğin uzun gündüz uykularını yapacağı yerin de ortopediyi destekler nitelikte olması gerekli. Benim puset basinette tarzıydı dümdüz yatır gibi yatıyordu  çocuk. Arada Ana kucağında oto koltuğunda falan uyuyakalırsa da tabi ki uyandırmıyor, o günkü uykusunu orada yaptırıyordum ama genele vurunca yattığı yerin düzgün zemin olması önemli. 

Şimdi neden bu kadar detay anlattım? Varmak istediğim nokta ne? Oraya geleyim. 

Bebeğin "uyuması" uzun, kesintisiz, huzurlu uyku örüntüleri yakalaması çok önemli! Çünkü ilk 1 yılında güzel, uzun, huzurlu uykular uyuyabilmiş Bebek sağlam büyüme hormonu salgılamıştır, immün direnci geliştirmiştir, tosun gibi olmuştur! Uyusun da büyüsün lafı boşuna değil...

Yani uyusun ama nasıl uyursa uyusun! 

Propa bağlı uyku kötü uykudur, acilen değiştirilmesi gerekir görüşüne katılmıyorum. (Prop: yatak dışındaki her hangi bir ortam ya da sallama-pışpışlama gibi destekleyici aktivitelerin tümüne deniyor) 

Her yolu deneyiniz; yeter ki uykuya huzurlu daldırınız, uyku döngülerinde uzun uykular elde ediniz diyorum. İşte dediğim gibi bunu yakalamak için de her yolu deneyiniz. 

Ha Tabiki böyle anlatınca ben sallayınca şıp uyuyo, pusette gezdirince hop dalıyo falan da değildi elbette! Kan ter ve göz yaşı içeriyor bu süreçler biliyorsunuz :(

Ama dediğim gibi tüm bu yöntemlerle 6 ay civarı 45dk-1 er saatlik 3 uyku, sonra iki uyku; tek uykuya düştüğümüzde de 3 saatlik gündüz uykusu elde ettim. 

Gece uykuları da mık dediğinde emzirme, koynumda yatırma, hık dediğinde okşama sevme sayesinde max 2-3 uyanmalı; kesintisiz 4-5 saatlik uykular yapmalı geçti. 

Yaptığım en önemli şey şuydu: rutin dışına asla ve kat'a çıkmamak. Yani o uyku uyunacaktı!

Bugün bunda uyuyacak göz yok, uyumayıversin; bugün o saatte gezmeye gidicez takılıversin demedim. 1 kere bile demedim vallahi de tillahi de.

Mecbur kalmadıkça uyku saatinde bir yere gitmedim. Gittiysem de ne yaptım ettim gittiğim yerde uyuttum. O uyuyacak göz olmadığı günler var ya hani, yeri geldi yarım saatlik uyku için 1 saatlik uyutma mesaisi harcadım ama yine de uyuttum. (Döngüyü bozmamak adına gerekirse -çok geç daldıysa- erken uyandırdım ama uyku saatlerini hep gözettim, hesapladım) gece uykusunu dakikası dakikasına aynı saatte başlattım.

Bugün misafirimiz var, ananesi dedesi gelmiş zaten kırk yılda bir görüyorlar hadi yarım saat daha takılıversin demedim. 

Aslında çok disiplinli tutarlı bir ana da değilim haa, bir sağlıklı yaşam koçu değilim. Abur cuburun, iPad'in, kural esnetmelerin bini bir para! Ama bu uyku konusunda nasıl bir hırs nasıl bir gestapoluk bendeki anlamak mümkün değil. 

(Belki de onun uyuması benim kendime ayırabileceğim tek zaman dilimi olduğu için bu kadar vahşileşiyordum. Hakkımı söke söke alıyordum... Yardımsız bakıcısız hiç bir sosyal ve insani ihtiyacını gideremeyen ev anasının bebekli hayat cephesinde kazandığı tek zaferdi! Ölüm kalım meselesiymişcesine savaştım...) 

2.aşama: uyku eğitimi

Tracy hogg feat. Başakito

Edo 1 yaşını doldurduğunda tamamen memeden kesme ve uyku eğitimi verme kararı almıştım.

İştahlı, her şeyi yiyen 13,5 külo bir bebeydi. Hiç hasta olmamıştı. İmmün direnci güçlüydü.

Beslenme karınını doyurma amaçlı emme hiç yapmıyordu. Uyku öncesi keyif ve gece uyanmalarında uykuya geri dönme amaçlı ritüel emmelerimiz kalmıştı artık bir tek son zamanlarda.

Ben de anne sütümün misyonunu tamamladığına inandım. Emzirmekten ve gece uyanmaktan yoruldum ve tamamdır dedim. 

Uyku üzerine zaten hamilelikten itibaren bulduğum herşeyi okumuştum. Ama her zaman içgüdülerime güvenerek emzirdiğim sürece en rahat yöntemin gece uykusunda meme ve koyun, gündüz uykusunda uykuya en kolay geçirecek her hangi bir prop yöntemi olduğunu düşündüm ve uyku eğitimi İçin hiçbir adım atmadım. Atmayı hiç düşünmedim. Ne zaman emzirmeyi keserim, o zaman odasını ayırırım diye belirledim süreci. 

Okuduğum yöntemlerden en içime sineni tracy hogg olmuştu. Doğum gününe 1 hafta kala kitabı (Bebek bakım sorunlarına mucize çözümler) hatmettim yaladım yuttum. 

Kafamda canlandırarak nasıl yapacağıma hazırlandım. Bir kaç gün öncesinden Edoya bol bol anlattım "senin doğumgününü kutlayacağız" diyor önce doğumgününü anlatıyordum. Pasta keseceğiz, mum üfleyeceğiz, sana hediyeler gelecek, paketleri açacaksın, parti yapacağız çok eğleneceğiz, şunlar bunlar gelecek (davetlileri sayıyorum) vs vs önce ballandırarak bir doğumgünü muhabbeti yapıyorum; sonra da doğumgününden sonra artık kendi odanda uyuyacaksın çünkü Kocaman oldun diye araya sıkıştırıp bağlama çekiyordum. (Neşeli enerjik tereddütsüz bir modla) 

Doğum gününden sonraki gece, Edonun yatağını kendi odasına görürdüm. Ve yatağına yatırdım. 

Sakin sakin kısa cümlelerle açıkladım. "Sen artık büyüdün, artık kendin uyuman ve bütün gece uyuyabilmen ikimiz için de çok önemli. Çok daha rahat uyuyacaksın güzelce büyüyeceksin" dedim "bana güven" dedim -bu lafları süslemek ve minnoşlaştırmak hayal gücümüze kalmış. Ama sakin, şefkat dolu hipnotik bir ses tonuyla ve kısa kısa cümlelerle es vererek konuşuyoruz. Çok fazla konuşup, çok fazla göz teması kurmamaya çalışıyoruz. Hatta bunun için yatırırken sırtını size dönük yatırıp arkasından sırtını patpatlamak "şşş şşş" demek de kitapta taktik olarak verilmişti. 

Edo önce bi mızırdanıp darlanmaya ayağa dikilmeye başladı. Çıkmaya çalışıyor, ağlıyor, kollarını beni al şeklinde bana uzatıyordu. Ayağa ilk kalktığı andan itibaren her kalkışında geri yatırdım. Bu sırada çılgınca, öfkeyle ve hırsla ağlıyordu. 

Asla odayı terketmeyip, yatağının tam yanında oturup her seferinde "anne yanında" "ben sen uyuyana kadar buradayım hiç merak etme, ne zaman uyanırsan seni hemen duyarım ve yanına gelirim" dedim. 

Toplam 1 saat sürüyor bu bir saatte ortalama 150 kere dikiliyor ve 150 kere yatırıyoruz. Ağlamaktan çok katılırsa biraz kucağımıza alıp öpüp koklayıp  sakinleştiriyoruz ama 2-3 dk içinde tekrar yatırıyoruz.

1 saat sonlarına doğru (öğrenilmiş çaresizlik) artık kalkmaya hamle etmiyor içini Çeke çeke yattığı yerden ağlıyor. Saçını sırtını falan hafifçe sevebiliriz dalana kadar.

1 saatin sonunda dalıyor ve gece uyanırsa zınk diye hemen yanına koşup "anne burda, devam et uykuna yanındayım" diyoruz bizi görünce zaten devam ediyor (etmezse gene almak yok. Aynı süreç devam. Bizde bu olmadı ama sadece gece 3-4 gibi bir kere uyandı ve yanına gidince 1-2 dk ağlayıp hemen daldı) 

2. Gece 45 dk 

3. Gece yarım saat

4. Gece 10 dk sürdü ağlaması ve çıkmak için diretmesi. 4. Geceden itibaren de her gece 10-15 dk içinde daldı (hiç ağlamadan ve çıkmaya çalışmadan) o uyuyana kadar yanında oturuyordum, o da kendi kendine yatakta dönüp durup sonra da dalıyordu. 2. günden itibaren 10-12 saat kesintisiz uyudu. 

3. Aşama: uyurken yanında beklememe 

Devam eden 6 ay boyunca (18 aylık olana kadar) uyuken hep yanında bekledik harisle. Bir gün o bir gün ben nöbetleşe :) ama zaten max 15 dk içinde dalıyordu.

Bir gün Haris isyan etti "aman ya ne gerek var ben çıkıom" dedi. Edo hadi sen kendin uyu iyi geceler dedi ve kapıyı çekip çıktı :))) -bu karar tamamen spontandı ille de yapacağız diye düşünmemiştik. Ağlar ve bizi çağırırsa geri döneriz uyuyana kadar beklemecelere devam ederiz nedir ki, buna da şükür  diyorduk- ama Edo gayet kendi kendine konuşup oynayıp kendi daldı (baby phone dan konuşmalarını dinleyip kıs kıs gülüyorduk) o gün bu gündür kapıyı çekip çıkıyoruz ve kendi uyuyor! 

Bu kendi dalma işi oturunca birkaç gün içinde gündüz uykusunda puseti de bıraktım. Öğlen yatağına koydum ve çıktım ve artık öğlen uykularını da tamamen kendi dalarak, yatağında yaptı. 

Gelelim maya'ya. Maya emmeyi 9 aylıkken bıraktı. Zaten emme faslı hep sıkıntılıydı Maya'nın. Memede keyif yapmayı sevmiyor uzun süre emmekten daralıp mızıklanıyordu.

Cok cok emip bitirsin tazyikli biçimde süt aksın istiyordu. Ve 6. Aydan itibaren memede aşırı sinirlendiği için pompayla süt sağıp biberondan içirmeye başladım. 3 ay öyle gittik ve ben süt sağmaktan aşırı nefret ediyordum :(( en sonunda yeter ya uğraşılır mı böyle deli işi yaa dedim ve hazır mamaya geçtim. 

Maya da aynı şekilde ek gıdada iştahlı, boyu kilosu tosun, direnci güçlü bir bebekti (zayıf ve iştahsız kolay hastalanan narin bünyeli bir bebek olsa anne sütüne ne yapar eder devam ederdim ama hal böyle olunca ona da anne sütü tamamdır artık dedim) ancak Maya'nın 9 ay civarı tam diş çıkarma dönemiydi (dişler çok geç çıktı ilk diş 8-9 aylık çıktı) uykular leşti, gecede 10 kez uyandığı oluyordu. Yine yanımda yatırıyor geceleri de 1-2 kez biberon veriyordum. Emzirme bitmiş olsa da yine 1 yaşı bekledim. Onda da aynı şekil gündüzleri puset, geceleri kucak pışpış Allah ne verdiyse. 

1 yaşında aynı metodla ve birebir aynı sahnelerle 3 gün içinde kendi yatağında uyumayı öğrendi. Yalnız mayada odadan çıkmak için 18. Ayı beklemedik :)) 1-2 ay içinde kapıyı çekip çıkmaya başladık. Ki maya çok alem bizi zaten istemiyor. Odada biraz oyalanacak olsam "sen çık" diyor :))) 

Edoda (şuan 4,5 yaşında) 1 kez bile gece ıslatma, korkma, siz odadan gitmeyin deme, gece kalkıp bizim yanımıza gelme olmadı! 

Gerçi atmayayım hadi şimdi gece gelme oldu birkaç kez, ama onda da göndermedim. İyi hadi yat dedim. Döndü döndü "sizin yanınız rahat değil odama gidiyorum" dedi geri gitti :))) 

Şöyle bir genel kanı var "kucağa alışır, yanımıza alışır, bilmemneye alışır" diyerek çocuğun talepleri reddediliyor. 

Ben daha farklı düşünüyorum bu konuda. Bırakın alışsın! 

Çocuk size bu taleple geliyorsa demek ki o an ona ihtiyacı var. Size güvenmeye, sizin tarafınızdan temasa ve korunmaya ihtiyacı var! O ihtiyacını o an giderin!

Bu alışkanlık halini alır ve yaşam-uyku kalitenizi düşürmeye başlarsa o vakit alışkanlığı değiştirir yeniden yapılandırırsınız. Aman alışmasın diye korkarak en baştan reddetmeyin, ona bir şans verin. Belki hiç alışmayacak, bir gece bir kaç gece bunu yapacak ve güvende olduğuna ikna olunca kendiliğinden bırakacak. Bırakmazsa da en baba alışkanlığı bile 3 gün içinde değiştirebilirsiniz. Eğer size güvenirse!!! Bu güveni de onun istek ve ihtiyaçlarını tatmin ederek, yanında olduğunuzu, onun için önemli konularda ona öncelik verdiğinizi hissettirerek kazanırsınız! 

Biliyorum benim bu önerdiklerim bir çok uzmanın dediğinin tam tersi. Ama benim vicdanım ve içgüdülerim bunları kabul etmiyordu ne yapaydım? :) 

Tartışmalar, handikaplar: 

1-bu yüzde yüz benim başarım değil, çocukların mizacı da olabilir. Evet, rutin ve uyku saatleri konusunda çok emek verdim, uyku eğitimi aşamasında bağrıma taş bastım ama güçlü durdum, tereddüt yansıtmadım ; yine de uykuya daha dirençli çocuklar olsalardı aynı şekilde işe yarar mıydı bilmiyorum... 

2-her çocuğun uyku ihtiyacı farklı olabilir. (Gündüz uykuları dahil toplamda) Ortalama 12 saat deniyor ama bu bazı çocukta 9-10 saat olabilir. 

3-bizim ev Bahçeli değil puseti nereye koyuciyik? Diyorsanız: ben Türkiye ziyaretlerim, tatillerim ve misafirliklerimde şöyle yaptım işe yaradı: yine sokakta (açık havada bol oksijende bol bol gezdirerek) pusette uyutuyor sonra apartmana girip puseti eve sokuyor, ev antresinde uyutuyordum.

Hatta kışsa direkt balkon! Çünkü o montları soyamayız eve uyur halde gelince... Zaten soğuk havada kış uykusu, uykuların kralı! Ah onu bir deneseniz ;) -ara not: 4,5 yılda sadece 1 kez antibiyotik kullandık o da orta kulak enfeksiyonuydu. Ateş düşürücü derseniz iki çocuğa toplamda yarım şişe bile şurup tüketmemişizdir... Soğuğa yaklaşımım Rus köylüleri gibi olduğundan bünyelerinin bu kadar güçlü oluşunu da buna bağlıyorum ben kendimce-

Apartmana eve sokma aşamalarında uyanır gibi olsa bile puseti ileri geri sallayıp uykuya tekrar döndürülebilir. 

4-uykuya dalış genetik olabilir. Kimi insan kafasını yastığa koyar koymaz uyur, kimisi saatlerce döner durur. Yetişkinlerde de bu böyle. Durumu kabullenmek için kendinize ve beyinize bakın bakalım, siz ne şekil uyuyangillerdensiniz ;)

ha tabi hemen uyuyamayanlardansanız bunun sebebi çocukluk dönemindeki uyku alışkanlıkları da olabilir. Problem mi yumurtadan çıkar, yumurta mı problemden çıkar ikilemi söz konusu olabilir.. Çünkü psikanalitik süreçte her şey olabilir, daş düşebilir ayı çıkabilir...

Yine de vah yavrum biz uyuamıyoz ki demek yavrumuz da uyuyamayacak demeyin önce Bi herşeyi deneyin. Olmadı öyle kabullenirsiniz :)   

5-özellikle çalışan annelerin çok zorlandığı, kesintisiz gece uykusuna geçmeyi olabildiğince erken istediğini biliyorum, anlıyorum...

Ama yine de ısrar edeceğim 1 yaşı bekleyin. 1 yaşa kadar da işi gücü bırakın, rutin dahilinde ve uyuduğu saatlerin toplamından hesaplayarak huzurlu uyutmaya çabalayın... Bebek huzursuzsa bir türlü dalamıyorsa ve ya ayına göre beklenen ortalamalardan çok daha kısa uyuyup uyanıyorsa (diş dönemleri hariç, genel motifi değerlendirin) taktiklerinizi sürekli değiştirin. İçinize sinen her şeyi deneyin.. 

6-umarım bu uzun yazımla kafanızı açmamış ama ufkunuzu açmışımdır. Açamadıysam ve ya kafanıza takılan noktalar olduysa da abanın yorumlara. Vurun abalıya!