Dev Dosya: Alman Usulü (1)

Hesap masaya gelince herkesin kendi yediği-içtiği kadarını ödemesi “alman usulü” olarak kullanılıyor dilimizde. 

Diğer dillerde de bu usül “Almanya’ya” mı itelenmiş, ya da bizde kullanımı nasıl yaygınlaşmış o kısmı bilemiyorum. (60lı yıllarda göçmen işci aka almancı olarak ilk gidenlerden şüpheleniyorum ısısısı)

Almanları hep disiplini, çalışkanlığı, dakikliği, kuralcılığıyla biliriz. Severiz-sayarız, taktir ederiz. Alman yapmış ağbi deriz. Ama gerçeqq almanlıq bu değil ahsjdjdjdjd 

Ben bu oyunu bozmaya; sizlere “tüm maddi yönleriyle almanlık” konulu dev bir dosya hazırlamaya karar verdim. 

Almanlarda “hesap ödeme, borç alma/verme, ısmarlama, hediye verme, kendisi için ürün satın alma” gibi parayla ilgili aklıma gelen her durumu masaya yatırıyorum! Haydi bagalım. 

Ön not: 12 yıldır Avusturya’da yaşamama; aslında bütün gözlem ve deneyimlerimde avusturyalı’ları genellememe rağmen, hep “Alman” diyorum.

Bunun nedenlerini daha önce çok açıklamışımdır ama bir kez daha belirteyim: 

1-Genellemeye uygun aşırı benzer kültür ve coğrafya. Elbette bölgesel nüanslar var. (Almanya’nın kendi içinde de var) bence Avustur stereotipini Alman’a itelemek gayet makul sdhdhhdd

2-Alman demek çok komik :) 

Bu sebeple burada gördüğüm geçirdiğim her şeyi almanlıqq diye niteleyecek ve en ince detayına kadar ıcık cıcık anlatıp hepinizi darlayacağım. Şimdiden belirteyim. Artık başlayovski: 

Restorantta hesap ödeme

-kalabalık grup:

Restorantlarda hesap ödeneceği vakit garson “beraber mi ayrı mı?” diye sorar önce. "Ayrı" derseniz, masadaki herkesin tepesine teker teker dikilerek ne tükettiğini sorar. 

“1 şinitzel, 1 bira, 1 kahve” dersiniz misal; garson elindeki adisyondan düşerek size hesaplar “13.50” der. Parayı uzatır içine bahşiş eklersiniz “15€ lütfen” dersiniz. 

Garsonlar da alman olduğu için (ısısıs şaka kız her zaman alman değil, ama alman tedrisatından geçmiş garsonlukta. Öyle düşünün) kimin ne yiyip içtiğini çok iyi bilir! 

Unuttuğunuz bişey varsa ekler! Siz unutsanız da o unutmaz. “Kola da vardı sizin??” der. 

Kalabalık masaya hesap geldiğinde, ödeme telaşesi olmaz, çıkaralım paramızı hazırlayalım falan diye herkes aynı anda çantalara cüzdanlara davranmaz, ortam hiç bozulmaz. 

Tahmin edersiniz ki

-senin paran burda geçmez

-allah adı verdim sok onu cebine

-ayıb oluyor bak ben ödüycem 

Gibi sahneler burada yaşanmaz.. 

Garson insanları tek tek gezerken, sırası gelmeyen makarasına muhabbetine keyfine devam eder. Garson yanına geldiğinde yavaş aheste hesaplatır, öder. Garsonlarla bu esnada şakalaşılır, muhabbet edilir. 

Garson da demez ki “sizin ben yapacağınız işi sikeyim! On saattir şu masadayım hala bi hesap alamadım” ansjdjdjnd. 

Demez, çünkü o da herkesten tek tek bahşiş alıyor heheheh. 

Garsonların şöyle bir devcileyin bel çantası olur. 

Ordan size kuruşu kuruşuna para üstü verir. “Bozuk yok muydu abla, dur bozdurup gelem” falan asla demez. 

Mesela tek bir kahve içtiniz: garson 3.70 dedi kahveye. Bir almansınız ve 5€ uzatıyorsunuz. “4 alın” demek az gelecek içinize sinmeyecek. 4,5 derseniz ve ya “üstü kalsın” yuh aq o da çok fazla!

Bahşiş için 50cent eyidir diye düşünüp “4,20” lütfen diyebilir ve 80 centinizi gönül rahatlığıyla geri alabilirsiniz ahahdjdjjdjd. İşte gerçek almanlık bu <3 

Hesap yuvarlıycam diye az ve ya fazla vermiş olmak istemez Alman birey. Kafasındaki uygun bahşiş neyse o!

Restorant, cafe ve barların fiyat politikası hakkında ilginç bir bilgi vereyim yeri gelmişken. İstanbul’dan Viyana’ya ilk geldiğim sene çok şaşırmıştım bu olaya. 

Belli başlı markalardan kutu/şişe içecekler, yani mekanın kendi yapımı olmayan, yani coca cola, meşrubat, çay kahve, bira mesela! belli fiyat aralığında satılır!

Mekanlar arasında max 2 kat fiyat farkından fazlası oynamaz! Şehrin en leş ve paçoz mekanında tuborg şişe bira 3€ ise en şık mekanında 5€dur taş çatlasın! Hiç bir mekan 20€ ya tuborg bira satamaz! (Gece klüpleri dahil) 

İstanbulda bu olayın boku çıkıktı misal benim zamanımda. Taksimde 5 liraya bira içerken, boğazda aynı birayı 50 liraya satan yer olabilirdi. 

(Fiyatlarım 2005 döviz kurudur sndjdjjf. Güncellemek gerekirse: Hürriyet gazetesinin “Çeşme’de  beachlerde 1 lahmacun 350 tl” haberlerine bakabilirsiniz eheuhee. Beach’de lahmacun yemek ayrıca, bitch please) 

haber dili nasil mi olmali, böyle olmali...

Yani bir yere gidip fiyatlara bakmadan kahve-meşrubat falan söylediğinizde sürprizle karşılaşmazsınız. Çüş yaa bu fiyata çay mı olur bileydim içmezdim aq diye sinir olmazsınız :) 

Bu dediğim içecekte böyle tabi. Yemeklerde esnaf lokantası şinitzeliyle mişelin yıldızlı restorant şinitzeli bir değil :P 

Ama onun için de “fine dining” mekanları listeden çıkardığımızda geriye ortalama bir şey kalıyor diyebilirim yine de. 

En tırt kafe pizzasıyla havalı cafe pizzası max 2 kat oynar orda da! Basit malzemeyle yapılan, özel teknik, sertifikalı aşçılık vs gerektirmeyecek yemeklere allahless vicdanless fiyatlar çekilmez yani; demek istediğim şey bu. Sezar salatanın hakkı Sezar’a! 

Yakın arkadaşlar arasında hesap ödeme

2-4 kişilik küçük grup

(Görlz nayt aut)

Benzer şeyler yiyip içtiyseniz hesabı kişi sayısına eşit olarak bölersiniz. Orda “yok senin yediğin benimkinden 1€ daha pahalıydı, yok o küçük bira içti bu büyük bira içti” hesabı pek yapılmaz. 

Garsonun sorduğu “beraber mi ayrı mı” sorusundaki “beraber” cevabı: “biz aramızda halledicez, sen tek tek yediğimizi içtiğimizi sayıp bizi kitleme” anlamına gelir. Daha pratiktir. 

Yakın ark.lar birbirine “ay payıma 16 düşüyor ama 15 veriom, 1€su olan tamamlar mı” falan deme lüksüne sahiptir. 

Hesap gelince beraber kararına itiraz olarak “yok yee ayrı ödeyelim” diyen çıkarsa, garipsenmez. (Kim bilir neyin kafasında) Lafı yapılmaz. Okey denir ona da :)) 

Garsonlar masaya hesabı bırakıp, sonra almak üzere gitmez. Hesap geldiği anda ödenir. 

Bazen yemeğin ortasında garson gelip “vardiyam bitti, hesabı şimdi alabilir miyim?” diye sorabilir. 

Hesabı kartla ödeme son yıllarda yaygınlaşmaya başladı. (Hatta kredi kartı hala bir çok yerde geçmez, banka kartıyla ödenebilir) Köylerde ve küçük işletmelerde nakit ödeme devamke. 

Şeyma şu siyah amexle gelse parasıyla rezil olur mesela  

Bugünlük bu kadar olsun tatlıqısslar. Diğerlerine önümüzdeki günlerde değineks. 

Alman yörelerinde yaşayan, “tırt gözlemlemişsin hacıt, o tam olarak öyle değil, şöyle” , “şu da var” gibi açılımlar getirmek isteyen tatlıqıssları yorumlara beqliyorum <3 Çüüs!